Bezdomność kotów domowych to złożony problem humanitarny, który wiąże się z bezpośrednim cierpieniem setek tysięcy zwierząt pozbawionych stałej opieki człowieka. Koty bytujące poza domem są nieustannie narażone na skrajne czynniki atmosferyczne, chroniczny głód, wypadki komunikacyjne oraz akty przemocy. Brak opieki weterynaryjnej sprawia, że powszechnie dotykają je wyniszczające choroby zakaźne, inwazje pasożytnicze oraz nieleczone urazy mechaniczne, co drastycznie skraca ich oczekiwaną długość życia w porównaniu do osobników utrzymywanych w warunkach domowych.
Niekontrolowana obecność kotów domowych w środowisku stanowi także poważne zagrożenie epidemiologiczne zarówno dla innych zwierząt, jak i dla ludzi. W skupiskach kotów nieobjętych profilaktyką błyskawicznie szerzą się śmiertelne wirusy, takie jak panleukopenia, wirus niedoboru odporności kotów (FIV) oraz wirus białaczki (FeLV). Ponadto zwierzęta te mogą być wektorami groźnych zoonoz, w tym toksoplazmozy, wścieklizny, bartonelozy czy grzybic skórnych, co stwarza bezpośrednie ryzyko sanitarne w przestrzeni publicznej.
Z punktu widzenia ekologii bezdomne koty domowe wywierają destrukcyjny wpływ na lokalną bioróżnorodność. Jako drapieżniki oportunistyczne polują one na ogromną skalę na drobne ssaki, ptaki śpiewające, gady oraz płazy, zaburzając równowagę biologiczną i przyczyniając się do spadku populacji wielu chronionych gatunków. Problem ten potęguje wysoka plenność gatunku, która przy braku powszechnej kastracji prowadzi do geometrycznego wzrostu liczby niechcianych miotów i dalszej degradacji środowiska.
Skuteczne przeciwdziałanie zagrożeniom wynikającym z bezdomności wymaga zdecydowanych działań systemowych opartych na powszechnej kastracji, obowiązkowym elektronicznym znakowaniu oraz edukacji społeczeństwa w zakresie odpowiedzialnej opieki. Utrzymywanie schronisk i doraźne dokarmianie bez kontroli rozrodu nie rozwiązują źródła problemu, a jedynie łagodzą jego objawy, dlatego kluczowe pozostaje prawne egzekwowanie odpowiedzialności człowieka za każde udomowione zwierzę.
